जैविक कीटकनाशके बनविण्याच्या पद्धती

जैविक कीटकनाशके बनविण्याच्या पद्धती पीकसंरक्षण हा शेतीमधील उत्पादन वाढीचा मुख्य घटक आहे. पीक घेताना तसेच साठवणुकीत काही कीड व रोग त्यांच्यावर हल्ला करतात आणि त्याचे नुकसान होते.

• कडूलिंबाचा पाला 5 किलो
• घाणेरी किंवा बेशरमचा पाला 5 किलो
• निरगुडी पाला 2 किलो
• पपई पाला 2 किलो
• गुळवेल/ पांढरा धोतरा 2 किलो
• रूई पाला /पांढरी मंदार 
• लाल कव्हेर पाला 2 किलो
• बन एरंड पाला 2 किलो
• करंज पाला 2 किलो
• सीताफळ पाला 2 किलो

इतर साहित्य

• गोमूत्र 10 लीटर
• देशी गाईचे शेण 2 किलो
• गोणपाट

तयार करण्याची पद्धती

• वरील सर्व प्रकारचा पाला बारीक करून 200 लीटर ड्रम मध्ये टाकावा.
• त्यामध्ये 10 लीटर गोमूत्र टाकावे व देशी गाईची शेण 2 किलो टाकून पूर्ण ड्रम 200 लीटर पाण्याने भरावा. हे द्रावण गोणपाटाने बंद करावे व हा ड्रम सावलीत 30 दिवस आंबवण्यासाठी ठेवावा.
• हे द्रावण दिवसातून 2 ते 3 वेळा डावीकडून उजवीकडे ढवळावे.
• हे द्रावण 30 दिवसानंतर गाळून घेऊन ते आपणास फवारणी करिता वापरता येते. हे औषध आपण सहा महिन्यापर्यंत वापरता येते.

फवारणीसाठीचे प्रमाण

• निमपाला 5 किलो
• जुने किंवा आंबवलेले गोमूत्र 2 लीटर

तयार करण्याची पद्धत

• 5 किलो निमपाला बारीक ठेचून घ्यावा व त्यामध्ये 2 लीटर गोमूत्र एकत्र करून 24 तास भिजत ठेवावा.
• हे द्रावण 24 तासानंतर गाळून घेऊन फवारणीस वापरावे.

फवारणीसाठीचे प्रमाण

• निमतेल 45 मि.ली.
• खादी साबणाचा चुरा 15 ग्रॅम
• तयार करण्याची पद्धत
• 45 मि.ली. निमतेल व खादी साबणाच्या चुऱ्याचे 100 मि.ली. द्रावणामध्ये एकत्र करून घ्यावे.

फवारणीसाठीचे प्रमाण

• कडूनिंबाच्या बिया 5 किलो
• खादी साबणाचा चुरा 15 किलो

तयार करण्याची पद्धत

1. वरील सर्व निमयुक्त औषधे सकाळी किंवा संध्याकाळी फवारावीत. दुपारी उन्हामध्ये या औषधांची फवारणी करू नये. सूर्य प्रकाशातील अलव्ट्रा– व्हायोलेट किरणांमुळे कडूनिंबाच्या किटकनाशातील गुणधर्म कमी होतात. उन्हाळ्यामध्ये पिकाला आठवड्यातून 2 ते 3 फवारण्या कराव्यात.
2. कडूनिंबाच्या बिया वापरताना त्या कमीत कमी 3 महीने जुन्या असाव्या, तसेच त्या 8 ते 10 महीने जुन्या नसाव्या. कारण जास्त जुने बियाणे असेल तर त्यामधील अझडिरॅक्टीन या कीटकनाशकांचे बियांमधील प्रमाण कमी होते.
3. फवारणी करताना पानाच्या खालच्या बाजूने देखील फवारणी करावी, कारण किडींची अंडी पानाच्या खालच्या बाजूवर असतात.
4. निमयुक्त औषधांचा किटकांवर परिणाम होण्यास वेळ लागतो.
5. ह्या जैविक फवारण्यांमुळे कीटकांच्या जीवनशैलीवर परिणाम होऊन त्यांच्या मार्फत होणारे नुकसान कमी होते.

जैविक कीटकनाशके बनविण्याचे फायदे

• पिकांवर चांगल्या प्रकारे परिणाम करणारी जैविक पद्धत आहे.
• कमीत कमी खर्चात तयार होणारी आहे.
• किडींचा चांगल्या प्रकारे बंदोबस्त करता येतो.
• पिकावरील बहुतांशी रोगांचे प्रभावीपणे नियंत्रण करता येतो.
• रसायनविरहित असल्यामुळे मानवाला कोणत्याही प्रकारचा इजा होत नाही.
• या पद्धतीने किडींचे नियंत्रण केल्यामुळे उत्पादनात अंदाजे 5 टक्के पर्यंत वाढ होते.
• कोणतेही रसायन न वापरल्यामुळे होणाऱ्या अतिरिक्त खर्चात बचत होते.